اَلیگودَرز

مرکز شهرستان الیگودرز و یک شهر بختیاری نشین در شرق استان لرستان است. شهر الیگودرز در ناحیهٔ کوهستانی و با آب و هوایی بسیار سرد در شرق استان لرستان واقع شده و همچنین از شهرهای مرتفع و مناطق سردسیر ایران است. دیرینگی آن به بیش از ۷۰۰ سال میرسد. مردم این شهرستان به زبان لری الیگودرزی صحبت میکنند. . الیگودرز در گذشته از چهار محلهٔ ورزندان، مجیان، ده تیرانی و ده محمدرضا تشکیل شده بود هرچند که توسعه اخیر شهر این مرز بندی را نامحسوس کرده است.این شهر از سال ۱۳۳۹ دارای نماینده در مجلس شورای ملی میباشد.

ریشهٔ نام

در وجه تسمیه الیگودرز روایتهای گوناگونی وجود دارد. از آن جمله، روایت ساکنان بومی شهر است. بر مبنای این روایت، واژه الیگودرز، ترکیبی از واژه (آل) به معنی خاندان و گودرز است. بر این اساس مردم الیگودرز خود را به گودرز پهلوان یکی از شخصیتهای معروف شاهنامه نسبت میدهند که با گذشت زمان، ترکیب آل گودرز کمکم به الیگودرز تبدیل شد. وجود طایفه گودرزی در این شهر، این باور را تشدید کردهاست. نشانههای تاریخی نیز نشان میدهد که در محدوده شهر الیگودرز در حدود هفده قرن پیش از میلاد، تمدنهایی وجود داشتهاست. البته در تپههای شمال غربی آثاری کشف شدهاست که به دوران پیش از اشکانیان و هخامنشیان تعلق دارد. برخی دیگر نیز وجه تسمیه آن را از واژه آلیورز یا آل ورز دانستهاند. در گذشته این منطقه بخش عمدهای از گندم غرب ایران را تولید میکرد و به خاطر پر بار بودن محصول گندمها به رنگ قرمز درمیآمدند به همین خاطر عدهای معتقدند این نام ترکیبی از کلمهٔ آل به معنای قرمز و ورز به معنای کشت است. همچنین این نام را آمیزهای از دو واژه اَل به معنای عقاب و گودرز دانستهاند. بهترین وجه تسمیهای که با توجه به آواشناسی و تاریخ و همچنین مستندات کشف شده از مکانهایی مانند روستای گورچین بر نام این شهر مرتب میباشد، واژهٔ (آل گودرز) میباشد، یعنی مکانی که آل و خاندان گودرز که احتمالاً منظور همان گودرز کشواد است، در این مکان ساکن بودهاند.

موقعیت جغرافیایی

الیگودرز بین ۴۹ درجه و ۴۲ دقیقه طول شرقی و ۳۳ درجه و ۲۴ دقیقه عرض شمالی واقع شده است. از نظر موقعیت نسبی، الیگودرز در نیمه شمالی شهرستان قرار گرفته است. این شهر از طریق محور شمالی با شهرهای خمین، محلات، اراک و از طریق محور جنوبی با شهرهای دزفول و فریدونشهر و کوهرنگ، از طریق محور شرقی با شهرهای داران، گلپایگان و خوانسار و از طریق محور غرب و شمال غربی نیز با شهرهای ازنا، دورود، شازند، بروجرد و خرمآباد ارتباط دارد.

راههای ارتباطی

شهر الیگودرز از خرمآباد ۱۳۵ کیلومتر، از اراک ۱۲۷ کیلومتر، از اصفهان۲۱۰ کیلومتر و از تهران ۳۸۰ کیلومتر فاصله دارد. این شهر از نظر موقعیت ارتباطی نسبت به محورهای استانی، از اهمیت ویژهای برخوردار است.

زبان

گویش غالب مردم شهرستان الیگودرز "لری الیگودرزی" می باشد.گویش های غالب در الیگودرز گویش الیگودرزی و بختیاری می باشد.

دیرینگی

از تاریخ الیگودرز اطلاع دقیق و کاملی در دست نیست اما از شواهد و ساختمانهای ساخته شده در این شهر این گونه به نظر میرسد که تاریخ این شهر بیش از ۷۰۰ سال نیست. شهری که دارای هفتصد سال قدمت تاریخی و به روایتی شهر گیو گودرز و قلعههای باستانی است. اگر چه آثار قلاع معروف آن از بین رفته، لیکن هنوز کهنسالانش از قلعههایی همچون قلاع تیرانی، قلاع موسی، قلاع کاظمآباد در آن یاد میکنند. گفته میشود که الیگودرز در قدیم دارای بافت شهری منظم بودهاست که بقایایی از آن از قبیل آجرهای مکعب مستطیل و ظروف سفالی و فلزی (در قرن هفتم هجری) در کوهها و و تپههای الیگودرز به دست آمده است، که در زمینلرزه سال ۱۲۸۲ در دشت سیلاخور که طبق آمار مرکز ژئوفیزیک دانشگاه تهران بزرگترین زلزله ثبت شده و به قدرت تقریبی ۸ ریشتر بوده به ویرانهای تبدیل گردیده است. به مرور زمان و مهاجرت گسترده عشایر و روستاییان اطراف سبب توسعه نا منظم این شهر شد.

بر اساس مدارک به دست آمده از حفاریهای قلعه مندیش و تپههای اطراف شهر قدمت شهر فعلی الیگودرز به بیش از هفتصد سال پیش میرسد. مردم الیگودرز، مذهب شیعه قدیم (علوی) داشتهاند و خانقاه آن، مرکز تعلیمات دینی قزلباشان و درویشان بوده است، همچنین شاه اسماعیل صفوی در یکی از سفرهای خود از این خانقاه دیدن کرده است.

عامل اصلی تشکیل هسته اولیه شهر الیگودرز، وجود رودخانهها، قناتها و چشمهها بوده است. عامل دیگر برای ایجاد و گسترش این شهر، موقعیت ارتباطی آن بوده است؛ به گونهای که یکی از راههای مهم اصفهان به غرب کشور از فریدن، الیگودرز، گاپله و بروجرد میگذشت. درنهایت متصل شدن نواحی بختیاری به فلات مرکزی ایران (اراک، خمین، گلپایگان و خوانسار) نیز، توسط این منطقه بر اهمیت شهر الیگودرز افزوده است. شهر الیگودرز قبلاً زیر نظر گلپایگان و سپس بروجرد بوده است ولی در سال ۱۳۲۷ با تأسیس فرمانداری الیگودرز شهر الیگودرز به عنوان مرکز شهرستان الیگودرز انتخاب شد.

برچسبها: معرفی شهرستان الیگودرز